عوارض خروج از کشور (Departure Tax) مبلغی است که طبق قانون، هر مسافر ایرانی پیش از عبور از مرزهای هوایی، زمینی یا دریایی باید به دولت پرداخت کند. این قانون که از سال ۱۳۶۴ اجرایی شده است، هر ساله در لایحه بودجه دستخوش تغییراتی میشود. در سال ۱۴۰۴ نیز نرخ عوارض خروج از کشور با افزایش حدود ۳۰ درصدی نسبت به سال قبل مواجه شده است که اطلاع از جزئیات آن برای برنامهریزی هزینههای سفر ضروری است.
از آنجا که بخش قابل توجهی از مشتریان آژانس مهرپرواز، مسافران تورهای خارجی ترکیه، دبی، اروپا و تورهای خارجی هستند، آشنایی با مبلغ، روشهای پرداخت، معافیتها و نکات ریز مربوط به عوارض خروج از کشور 1404 کمک میکند با خیال راحتتری برای سفر برنامهریزی کنید و در فرودگاه یا مرز زمینی با استرس و معطلی درگیر نباشید. در این راهنما تمام اطلاعات لازم را بهصورت منظم، کاربردی و بهروز در اختیار شما قرار میدهیم.
عوارض خروج از کشور برای مسافران
عوارض خروج از کشور چیست؟
عوارض خروج از کشور مبلغی است که هر مسافر ایرانی پیش از عبور از مرزهای هوایی، زمینی یا دریایی باید بهحساب دولت واریز کند و بدون پرداخت آن، امکان صدور کارت پرواز یا خروج از مرز وجود ندارد. این مبلغ در واقع نوعی مالیات سفر محسوب میشود که از سال ۱۳۶۴ در قوانین بودجه کشور پیشبینی شده و تقریبا هر سال با تغییرات و افزایشهایی همراه است. در سال 1404 نیز مطابق لایحه بودجه و مصوبات نهایی، نرخ عوارض خروج نسبت به سال قبل افزایش داشته و برنامهریزی هزینههای سفر بدون در نظر گرفتن این رقم، ممکن است بودجه سفر شما را با کسری مواجه کند.
هزینه عوارض خروج از کشور در سال 1404 چقدر است؟
مبلغ عوارض خروج در سال 1404 بر اساس نوع سفر (سیاحتی و زیارتی)، تعداد دفعات خروج از کشور در یک سال و تا حدی نوع مرز (برای بعضی سفرهای زیارتی) محاسبه میشود. ساختار کلی این عوارض بهصورت پلکانی است؛ یعنی هر چه تعداد دفعات خروج شما در یک سال بیشتر شود، مبلغی که باید پرداخت کنید بالاتر میرود.
طبق قانون بودجه 1404، مبلغ عوارض خروج از کشور برای مسافران عادی در سفر اول، ۶۷۵ هزار تومان تعیین شده است. برای سفر دوم، این مبلغ حدود ۵۰ درصد افزایش پیدا میکند و برای سفر سوم و بیشتر، رشد آن به حدود ۱۰۰ درصد نسبت به سفر اول میرسد. هدف از این سیاست، تشویق سفرهای ضروری و مدیریت بهتر جریان ارز خروجی از کشور عنوان شده است.
جدول نرخ عوارض خروج از کشور در سال 1404
در جدول زیر میتوانید ریز مبلغها را برای انواع سفرها مشاهده کنید:
برای مثال، اگر در یک سال سه بار با تور آنتالیا سفر کنید، در مجموع باید عوارض زیر را پرداخت کنید:
- سفر اول: ۶۷۵هزار تومان
- سفر دوم: 1میلیون و 12هزار و 500 تومان
- سفر سوم: 1میلیون و 350هزار تومان
یعنی فقط برای عوارض خروج، حدود ۳,۰۳۷,۵۰۰ تومان هزینه خواهید داشت؛ بنابراین اگر اهل سفرهای متعدد هستید، بهتر است در کنار مقایسه قیمت تورها، این عدد را هم در محاسبات خود لحاظ کنید تا در زمان خرید تور از مهرپرواز، تصویر واقعبینانهای از کل هزینهها داشته باشید.
روشهای پرداخت عوارض خروج از کشور؛ آنلاین یا حضوری؟
خبر خوب این است که برای پرداخت عوارض خروج، الزامی به مراجعه حضوری به بانک وجود ندارد و تقریبا تمام مراحل را میتوانید در چند دقیقه و بهصورت اینترنتی انجام دهید. البته همچنان امکان پرداخت حضوری از طریق شعب و دستگاههای خودپرداز هم وجود دارد، اما بهدلیل شلوغی فرودگاهها و ریسک اختلال، پیشنهاد ما استفاده از روشهای آنلاین است.
پرداخت از طریق سامانه سداد (روش رسمی)
سامانه «سداد» که زیرمجموعه بانک ملی است، یکی از مراجع پرداخت عوارض خروج از کشور محسوب میشود و بسیاری از وبسایتهای رسمی هم آن را معرفی کردهاند. مراحل کار بهطور کلی به این شکل است:
- ورود به سایت سداد و انتخاب گزینه «عوارض خروج از کشور»
- وارد کردن کد ملی مسافر، شماره تلفن همراه و انتخاب نوع سفر (سیاحتی، زیارتی، عتبات و...)
- نمایش خودکار مبلغ عوارض بر اساس اطلاعات وارد شده و سال جاری
- پرداخت اینترنتی مبلغ با استفاده از کارت بانکی عضو شتاب و دریافت کد پیگیری
- ذخیره رسید پرداخت و اسکرینشات برای ارائه در صورت نیاز
رسید یا پیامک حاوی کد پیگیری، در سیستم مرزی و فرودگاه قابل استعلام است و معمولا نیازی به چاپ کاغذی ندارید؛ اما اگر اهل اطمینان خاطر بیشتر هستید، بهتر است از صفحه رسید، نسخه چاپی هم داشته باشید تا در زمان دریافت کارت پرواز، مشکلی پیش نیاید.
سامانه پرداخت آنلاین عوارض خروج از کشور سداد
اپلیکیشنهای پرداخت ایوا، بله و سایر اپهای بانکی
اپلیکیشن «ایوا» که توسط بانک ملی ارائه شده، امکان پرداخت عوارض خروج را بهصورت ساده و سریع در اختیار شما قرار میدهد. کافی است پس از نصب و ورود، از منوی خدمات، گزینه عوارض خروج را انتخاب کنید، کد ملی مسافر را بزنید و مبلغ را پرداخت کنید. مزیت این روش، ذخیره رسیدها داخل اپلیکیشن و دسترسی سریع به آنها در زمان نیاز است.
برخی اپلیکیشنهای دیگر مثل اپهای رسمی بانکها یا سوپر-اپلیکیشنها نیز این سرویس را در بخش «عوارض» یا «خدمات دولت الکترونیک» اضافه کردهاند که روند مشابهی دارد. اگر عادت دارید امور مالیتان را از طریق موبایل مدیریت کنید، این گزینه میتواند برایتان راحتتر باشد.
اپلیکیشن بله برای پرداخت عوارض خروج
دستگاههای خودپرداز و کیوسکهای فرودگاهی
در فرودگاههایی مثل امام خمینی (ره) و فرودگاه مشهد، کیوسکها و دستگاههای خودپرداز مخصوص پرداخت عوارض تعبیه شده است که امکان پرداخت با کارت بانکی را برای شما فراهم میکند. این روش بیشتر برای کسانی مناسب است که نتوانستهاند از قبل به صورت آنلاین پرداخت را انجام دهند؛ اما باید در نظر بگیرید:
- احتمال صف و شلوغی در ساعات اوج پروازها
- احتمال قطعی سیستم یا اختلال موقت
- استرس نزدیک شدن به زمان بسته شدن گیت پرواز
به همین دلیل، اگر تور خارجی خود را از چند روز قبل رزرو کردهاید، بهتر است عوارض را هم حداقل ۲۴ ساعت قبل از پرواز، آنلاین تسویه کنید تا در فرودگاه فقط روی تحویل بار و کنترل گذرنامه تمرکز داشته باشید.
چه کسانی از پرداخت عوارض خروج معاف هستند؟
قانونگذار برای برخی گروهها، معافیتها و تخفیفهایی در نظر گرفته است تا هزینههای سفر آنها کاهش پیدا کند. این معافیتها در سال 1404 نیز با جزئیات کمابیش مشابه سالهای قبل ادامه دارد ، هرچند همواره توصیه میشود قبل از اقدام، آخرین اطلاعیههای رسمی را بررسی کنید. مهمترین گروههای مشمول معافیت یا تخفیف عبارتند از:
- دانشجویان شاغل به تحصیل در خارج از کشور
دانشجویانی که در دانشگاههای معتبر خارجی تحصیل میکنند و مجوز خروج دانشجویی از وزارت علوم یا وزارت بهداشت دارند، میتوانند با ارائه مدارک، از تخفیف یا معافیت نسبی از عوارض بهرهمند شوند. در بسیاری از موارد، این افراد یا از پرداخت کامل یک نوبت معاف میشوند یا با نرخ کمتری عوارض میپردازند.
- بیماران اعزامی برای درمان و همراهان آنها
اگر طبق نظر شورای پزشکی، انجام درمان در خارج از کشور ضروری تشخیص داده شود، بیمار و گاهی همراه وی مشمول معافیت یا تخفیف در عوارض میشوند. برای بهرهمندی از این امتیاز، باید نامه رسمی از مراجع پزشکی و تاییدیه سازمانهای ذیربط ارائه شود.
- جانبازان و ایثارگران
برای برخی از گروههای جانبازان و ایثارگران، قوانین خاصی در خصوص کاهش مبلغ عوارض یا معافیت بر اساس درصد جانبازی و نوع ماموریت در نظر گرفته شده است. جزئیات دقیق این موارد معمولا در آییننامههای اجرایی اعلام میشود.
- دارندگان گذرنامه سیاسی و خدمت
ماموران سیاسی، دیپلماتها و کارکنان دولت که با گذرنامه سیاسی یا خدمت تردد میکنند، معمولا از پرداخت عوارض خروج معاف هستند.
- زائرین اربعین حسینی (در بازه زمانی مشخص)
در سالهای اخیر، در بازه زمانی راهپیمایی اربعین، زائران زمینی عتبات عالیات از پرداخت عوارض یا بخشی از آن معاف شدهاند. البته این موضوع هر سال با مصوبه جدید اعلام میشود و ممکن است در جزئیات، تفاوتهایی وجود داشته باشد.
- ایرانیان مقیم خارج
برای ایرانیان مقیم که دارای مجوز اقامت و کار در کشور دیگری هستند، برخی تسهیلات در نظر گرفته شده و در مواردی، دفعههای متعدد خروج با نرخهای متفاوت محاسبه میشود.
اگر مشمول یکی از گروههای بالا هستید و در عین حال قصد استفاده از تورهای خارجی را دارید، بهتر است قبل از خرید بلیط، مدارک لازم را آماده و از آخرین شرایط معافیت مطمئن شوید تا در زمان صدور بلیط و واچر هتل، هیچ ابهامی در برآورد نهایی هزینهها باقی نماند.
عوارض خروج از کشور برای کودکان و نوزادان
یکی از سوالهای پرتکرار خانوادهها این است که «آیا برای نوزاد یا کودک هم باید عوارض خروج بدهیم؟» پاسخ، طبق قوانین فعلی، بله است. در محاسبه عوارض خروج از کشور، هیچ محدودیت سنی وجود ندارد و مبلغ عوارض برای نوزاد، کودک و بزرگسال یکسان در نظر گرفته میشود. بنابراین اگر خانوادهای سهنفره شامل پدر، مادر و کودک ۳ ساله هستید، برای سفر اول در سال، باید سه فقره عوارض جداگانه (هر کدام ۶۷۵ هزار تومان) پرداخت کنید.
فرض کنید یک خانواده چهار نفره قصد دارند با تور استانبول سفر کنند. در این حالت:
- تعداد افراد: ۴ نفر
- نوبت سفر در سال: سفر اول
- عوارض هر نفر: ۶۷۵,۰۰۰ تومان
- مجموع عوارض خروج = ۴ × ۶۷۵,۰۰۰ = ۲,۷۰۰,۰۰۰ تومان
اگر متوسط هزینه تور استانبول 1404 برای هر نفر، مثلا حدود ۳۰ تا ۴۰ میلیون تومان (با احتساب بلیط، هتل و ترانسفر) باشد ، سهم عوارض خروج از کشور در هزینه کل سفر، رقمی قابل توجه اما نه تعیینکننده خواهد بود. با این حال، اگر چند سفر خارجی در سال دارید، همین اعداد در مجموع میتواند روی انتخاب مقاصد و تعداد سفرها تأثیر بگذارد.
به همین دلیل، هنگام استعلام تورهای خارجی در مهرپرواز، پیشنهاد میکنیم در کنار بررسی قیمت تور و خدمات آن، مجموع عوارض خروج خانواده را هم در ذهن داشته باشید تا در زمان پرداخت نهایی، مبلغ کل شما را غافلگیر نکند.
عوارض خروج از کشور برای خانواده و کودکان
استرداد عوارض خروج از کشور و مدت اعتبار رسید
گاهی پیش میآید که مسافر، عوارض را پرداخت کرده اما به هر دلیلی سفر او لغو میشود؛ در این شرایط دو سوال اصلی مطرح است: «رسید پرداخت تا چه زمانی معتبر است» و «آیا امکان پس گرفتن پول وجود دارد»؟
مدت اعتبار رسید عوارض
اصل کلی این است که رسید پرداخت عوارض خروج، تا پایان همان سال شمسی معتبر است. یعنی اگر شما در خرداد 1404 عوارض را برای یک سفر هوایی پرداخت کنید اما به هر دلیلی آن سفر انجام نشود، میتوانید در سفر بعدی خود در همان سال (مثلا آذر 1404) از همان رسید استفاده کنید. در واقع، سیستم مرزی ابتدا بررسی میکند که آیا در این سال با همان کد ملی، خروجی ثبت شده یا نه؛ اگر خروجی ثبت نشده باشد، همان پرداخت قبلی برای سفر جدید اعمال میشود.
شرایط و نحوه استرداد وجه
اگر به هر دلیل مطمئن هستید که در سال جاری سفری نخواهید داشت و ترجیح میدهید مبلغ عوارض به حسابتان برگردد، میتوانید از گزینه «استرداد» کمک بگیرید. روند کلی به این شکل است:
- مراجعه به سامانه پرداخت (مثل سداد) و ورود به بخش «استرداد عوارض خروج از کشور»
- وارد کردن کد ملی، شماره تلفن همراه و کد پیگیری تراکنش
- ثبت درخواست استرداد و انتخاب کارت بانکی مقصد (معمولا همان کارتی که با آن پرداخت انجام شده)
- بررسی و تایید درخواست از سوی بانک و واریز مبلغ در بازهای که از چند روز تا چند هفته متغیر است
نکته مهم اینکه استرداد فقط زمانی انجام میشود که هیچ خروجی برای آن کد ملی در سال مورد نظر ثبت نشده باشد. اگر حتی یک بار در همان سال از مرز خارج شده باشید، پرداخت قبلی برای آن خروج مصرف شده و دیگر قابل برگشت نیست. بنابراین، اگر سفر شما تنها جابجا شده یا احتمال میدهید در همان سال به مقصد دیگری سفر کنید، شاید بهتر باشد بهجای استرداد، رسید را نگه دارید و در سفر بعدی استفاده کنید.
نکات مهم برای مسافران تورهای خارجی مهرپرواز
حالا که با مبلغ، روشهای پرداخت و معافیتها آشنا شدید، بد نیست چند نکته کاربردی را هم مرور کنیم تا برنامهریزی سفر برایتان آسانتر شود. وقتی با کارشناس فروش مهرپرواز درباره تور استانبول، آنتالیا، دبی، اروپا یا تورهای زیارتی صحبت میکنید، حتما تعداد سفرهای خارجی خود در همان سال را به او بگویید تا در برآورد نهایی هزینهها، نرخ صحیح عوارض خروج برای هر نفر لحاظ شود. این کار به شفافیت بودجه و جلوگیری از کسری احتمالی کمک زیادی میکند.
در خانوادههای ۴ تا ۶ نفره، مجموع عوارض میتواند بخش قابلتوجهی از هزینههای جانبی سفر را تشکیل دهد. اگر چند مقصد را باهم مقایسه میکنید، بد نیست سهم عوارض را هم در محاسبات وارد کنید تا بین مثلا تورهای کوتاهمدت و طولانیمدت، تصمیم دقیقتری بگیرید. اگر بخشی از سفرهای شما زیارتی و بخشی سیاحتی است، بهخاطر داشته باشید که تعداد سفرها برای هر دسته جداگانه محاسبه نمیشود و مجموع خروجها در سال، مبنای نرخ پلکانی است. بنابراین ممکن است بعد از چند سفر زیارتی، عوارض سفر سیاحتیتان با نرخ بالاتری محاسبه شود.
با در نظر گرفتن این نکات، میتوانید از تیم فروش مهرپرواز بخواهید هنگام ارائه قیمت نهایی تور، مجموع هزینههای «قابل پیشبینی» از جمله عوارض خروج را هم به شما یادآوری کنند تا تصمیمگیری برایتان شفافتر و راحتتر باشد.
